Хроничен риносинузитис — клинички пристап

Корисно е да се посомневаме на хроничен риносинузитис кога пациентот наведува симптоми кои траат подолго од 12 недели без целосно повлекување. Клинички е корисно да се разликува КРС со носни полипи (CRSwNP) од КРС без полипи (CRSsNP), бидејќи терапискиот пристап може да биде различен.

Клучен дијагностички критериум според клиничката практика: присуство на два или повеќе симптоми, од кои еден е назална опструкција или назална секреција, со траење ≥ 12 недели.

Четирите кардинални симптоми на КРС се: назална опструкција (отежано дишење низ носот), назална секреција (предна или постназална), болка или притисок во лицето и намален осет за мирис (хипосмија/аносмија). Присуството на сите четири симптоми ја зголемува клиничката веројатност на КРС.

Диференцијално е корисно да се разгледа: алергиски ринитис (сезонски образец, чешање, солзење), девијација на септумот (едностранична опструкција), аденоидна хипертрофија (особено кај деца) и поретки причини како грануломатозни болести.

Во примарната здравствена заштита, дијагнозата на КРС честопати се поставува клинички врз основа на анамнеза и физикален преглед. Предната ринскопија може да покаже едем на слузницата, секреција или полипи. Ендоскопијата на носот дава попрецизен увид во состојбата на носните ходници и синусните отвори.

КТ на синусите не е секогаш потребен во почетната обработка, но е корисен кога симптомите не реагираат на конзервативно лекување, кога се планира хируршка интервенција или кога постои сомнеж за компликации. Прашалникот SNOT-22 може да биде корисна алатка за следење на тежината на симптомите и одговорот на терапијата.

Вообичаениот конзервативен пристап вклучува интраназални кортикостероиди како прва линија на лекување — ја намалуваат упалата на слузницата и, во случај на полипи, можат да ја намалат нивната големина. Испирање на носот со физиолошки раствор (солна иригација) го подобрува мукоцилијарниот клиренс и ги олеснува симптомите.

Кратки циклуси на системски кортикостероиди можат да се разгледаат кај потешка симптоматологија или опсежни полипи. Антибиотиците се индицирани само при акутна егзацербација со јасни знаци на бактериска инфекција — долготрајната антибиотска терапија не е стандарден пристап кај хроничниот риносинузитис.

Специјалистичка проценка е корисно да се разгледа кога: симптомите не реагираат на адекватно конзервативно лекување во траење од 3 месеци, кога постои сомнеж за носни полипи или анатомски абнормалности, кога се развиваат компликации (орбитални, интракранијални), или кога пациентот има атипична презентација која бара ендоскопска проценка.

Пациентите со CRSwNP кои не реагираат на конзервативно лекување можат да бидат кандидати за FESS (функционална ендоскопска хирургија на синусите) или, во соодветни случаи, за биолошка терапија (dupilumab, mepolizumab).