Devijacioni i septumit

Muri ndarës i hundës (septum nasi) ndan zgavrën e hundës në kalimin e majtë dhe të djathtë. Ai përbëhet nga një pjesë kërcore (pjesa e përparme) dhe një pjesë kockore (vomer, pllaka vertikale e etmoidit). Një mur ndarës idealisht i drejtë është një përjashtim anatomik — një asimetri e lehtë është një variant normal.

Devijacioni i septumit mund të jetë kongjenital (i lindur), traumatik (pas një goditjeje, thyerjeje të hundës) ose zhvillimor (ndodh gjatë rritjes dhe zhvillimit të fytyrës). Një devijacion klinikisht i rëndësishëm shkakton ngushtim të njërit ose të dy kalimeve të hundës dhe çrregullim të frymëmarrjes me hundë.

Devijacioni i septumit është klinikisht i rëndësishëm kur shkakton:

• Vështirësi kronike në frymëmarrjen me hundë (njëanëshe ose dyanëshe)
• Sinusite akute të përsëritura për shkak të pengesës së drenazhimit të sinuseve
• Gërhitje dhe çrregullim të gjumit
• Gjakderdhje nga hunda (epistaksë) për shkak të rrjedhës turbulente të ajrit
• Tharje dhe irritim të mukozës

Devijacioni i septumit shpesh bashkëjeton me hipertrofinë e konkave të hundës (hipertrofi kompensatore në anën me më shumë hapësirë) dhe mund të kontribuojë në zhvillimin ose përkeqësimin e rinosinusitit kronik.

Simptomat e devijacionit të septumit mbivendosen me simptomat e rinosinusitit dhe rinitit alergjik. Simptomat kyçe që tregojnë një shkak anatomik:

• Vështirësi e vazhdueshme në frymëmarrje në njërën anë të hundës (pengesë asimetrike)
• Simptoma që nuk reagojnë ndaj kortikosteroideve intranazale
• Infeksione të përsëritura të sinuseve në njërën anë
• Gërhitje pa shenja alergjie

Diagnoza vendoset me ekzaminim klinik dhe endoskopi të hundës që tregon lakimin e septumit, kontaktin e septumit me konkavat e hundës dhe eventualisht majat kockore (spikulat). CT i sinuseve indikohet në rast dyshimi për rinosinusit kronik ose planifikim kirurgjikal.

Rinomanometria (matja e rezistencës së hundës) dhe rinometria akustike mund të objektivizojnë shkallën e pengesës, por nuk janë rutinë e nevojshme për vendosjen e indikacionit për operacion.

Devijacioni i septumit duhet të diferencohet nga:

• Hipertrofia e konkave të hundës — zmadhimi i konkave të hundës shkakton pengesë dyanëshe; mund të jetë kompensatore me devijacionin e septumit
• Polipet e hundës — masa të buta të dukshme me endoskopi; shkaktojnë bllokim të dyanshëm dhe humbje të nuhatjes
• Riniti alergjik — bllokim episodik me rinore dhe teshtitje; reagon ndaj antihistaminikëve dhe kortikosteroideve
• Vegjetacioni adenoide — tek fëmijët; shkakton pengesë të koanës dhe frymëmarrje me gojë

Vlerësimi specialistik ORL duhet kërkuar kur:

• Vështirësia në frymëmarrjen me hundë ndikon ndjeshëm në cilësinë e jetës ose gjumin
• Infeksione të përsëritura të sinuseve (>3 në vit)
• Simptomat nuk reagojnë ndaj terapisë konservatore (dekongjestantë, kortikosteroide)
• Gërhitje ose shenja të apnesë obstruktive të gjumit
• Gjakderdhje të përsëritura nga hunda

Trajtimi konservator:

• Kortikosteroide intranazale — zvogëlojnë edemën e mukozës dhe përmirësojnë frymëmarrjen me hundë, por nuk korrigjojnë devijacionin anatomik
• Dekongjestantë nazalë — përdorim afatshkurtër për lehtësim akut; përdorimi afatgjatë është i kundërindikuar (rinitis medicamentosa)

Trajtimi kirurgjikal — septoplastika:

• Septoplastika është korrigjimi kirurgjikal i devijacionit të septumit — trajtimi i vetëm definitiv
• Kryhet endoskopikisht ose me teknikë klasike, në anestezi të përgjithshme ose lokale
• Shpesh kombinohet me turbinoplastikë (zvogëlimi i konkave të hundës) dhe/ose FESS
• Rinoplastika (korrigjimi estetik i formës së hundës) mund të kombinohet me septoplastikën (septorinoplastika)