Anosmija i parosmija
Аносмијата е целосно губење на сетилото за мирис, додека паросмијата е нарушување при кое мирисите се перцепираат искривено или непријатно.
Што значи овој поим?
Аносмијата, позната и како мирисно слепило, претставува состојба на целосно губење на способноста за детектирање мириси. Оваа состојба може да биде привремена или трајна, а причините се бројни, вклучувајќи вирусни инфекции, повреди на главата, назални полипи, хроничен риносинузитис и невролошки нарушувања. Губењето на мирисот значително влијае на квалитетот на животот, намалувајќи го уживањето во храната и пијалоците, и оневозможувајќи детектирање на опасности како истекување на гас или расипана храна.
Паросмијата е квалитативно нарушување на сетилото за мирис каде познатите мириси се перцепираат како искривени, често непријатни или дури одвратни. На пример, мирисот на кафе може да се почувствува како мирис на гниење. Често се јавува по закрепнување од аносмија, особено по вирусни инфекции како КОВИД-19, кога олфакторните нерви се опоравуваат на неорганизиран начин. Ова нарушување може да биде исклучително фрустрирачко и да влијае на апетитот и расположението на поединецот.
Кога е важен во практиката?
Сетилото за мирис игра клучна улога во секојдневниот живот, од уживање во храната до препознавање на опасности. Аносмијата и паросмијата можат значително да го нарушат квалитетот на животот, што доведува до намален апетит, губење на тежината, депресија и анксиозност. Навременото препознавање и третман на овие состојби е важно за подобрување на квалитетот на животот и спречување на потенцијални опасности.
Кои се поврзаните симптоми или состојби?
Поврзаните симптоми и знаци може да вклучуваат:
- Целосно губење на способноста за мирис (аносмија)
- Искривување на мирисите, каде пријатните мириси изгледаат непријатни (паросмија)
- Намален апетит и губење на тежината
- Депресија и анксиозност поради намален квалитет на живот
- Тешкотии во препознавањето на опасности (на пр. чад, гас)
Како се дијагностицира или проценува?
Дијагнозата на аносмија и паросмија започнува со детална анамнеза и физички преглед, вклучувајќи ендоскопски преглед на носот. Лекарот ќе праша за почетокот на симптомите, нивното времетраење и можните предизвикувачи. Дополнителни дијагностички методи може да вклучуваат тестови за мирис (олфактометрија) за објективно проценување на способноста за мирис. Во некои случаи, може да биде потребно КТ или МРИ скенирање на главата за да се исклучат структурни проблеми како тумори или полипи кои ги притискаат олфакторните нерви.
Чести прашања
Што предизвикува аносмија и паросмија?
Најчести причини се вирусни инфекции (вклучувајќи КОВИД-19), назални полипи, хроничен риносинузитис, повреди на главата и невролошки нарушувања. Паросмијата често се јавува за време на закрепнување од аносмија.
Дали може да се третира аносмијата или паросмијата?
Третманот зависи од причината. Некои случаи може да се подобрат сами по себе, додека други бараат третман на основната состојба (на пр. отстранување на полипи, третман на инфекција). Олфакторниот тренинг и алфа-липоичната киселина може да помогнат во некои случаи на паросмија.
Поврзани содржини на порталот
Истражете детални страници, алгоритми и едукативни алатки поврзани со овој поим.