Rinosinusitis
Риносинузитисот е истовремено воспаление на слузницата на носот (рино-) и еден или повеќе параназални синуси (-синузитис). Тоа е најчестата ОРЛ дијагноза во примарната здравствена заштита и една од водечките причини за посета на лекар.
Што значи овој поим?
Поимот rinosinusitis го замени постариот термин "синузитис" бидејќи анатомијата и физиологијата на носот и синусите формираат една функционална целина — воспалението речиси никогаш не ги зафаќа синусите без истовремено зафаќање на носната слузница.
Според времетраењето, риносинузитисот се дели на акутен (до 12 недели со целосно повлекување на симптомите) и хроничен (симптомите траат подолго од 12 недели без целосно повлекување). Хроничната форма понатаму се дели на форма со назални полипи (CRSwNP) и без полипи (CRSsNP).
Кога е важен во практиката?
Риносинузитисот е важен бидејќи зафаќа значителен дел од популацијата — се проценува дека хроничната форма погодува 5–12% од возрасната популација во Европа. Влијанието врз квалитетот на животот може да биде значително: отежнато дишење, нарушување на мирисот, болка и притисок во лицето, нарушување на сонот.
Разликувањето на акутната од хроничната форма е клучно за избор на терапија: акутните форми најчесто поминуваат со конзервативен третман, додека хроничните бараат систематски пристап кој може да вклучува долготрајна медикаментозна терапија или хируршки третман.
Кои се поврзаните симптоми или состојби?
Дијагностичките критериуми за риносинузитис вклучуваат два или повеќе од следниве симптоми, од кои барем еден мора да биде затнат нос или ринореа:
- Затнат нос или отежнато дишење низ нос
- Ринореа (предна или задна — постназално цедење)
- Болка или притисок во лицето
- Намалено или изгубено сетило за мирис (хипосмија/аносмија)
Придружните состојби вклучуваат алергиски ринитис, астма, AERD (преосетливост на аспирин), назални полипи и анатомски абнормалности како девијација на септумот.
Како се дијагностицира или проценува?
Дијагнозата се поставува клинички врз основа на симптомите и времетраењето. За потврда и проценка на обемот на болеста се користат:
- Ендоскопија на носот — визуелизација на носната шуплина, полипи, секрет
- КТ на параназалните синуси — златен стандард за проценка на обемот на болеста и планирање на хирургија
- SNOT-22 прашалник — стандардизирана алатка за мерење на влијанието врз квалитетот на животот
Чести прашања
Која е разликата помеѓу риносинузитис и синузитис?
Поимот 'синузитис' е заменет со 'риносинузитис' бидејќи воспалението речиси секогаш ги зафаќа и носот и синусите истовремено. Двата поима ја опишуваат истата состојба, но риносинузитисот е попрецизен медицински термин.
Дали риносинузитисот е заразен?
Акутниот вирусен риносинузитис (настинка) е заразен. Хроничниот риносинузитис не е заразна болест — настанува како последица на долготрајно воспаление, нарушување на мукоцилијарниот клиренс и имунолошки фактори.
Дали риносинузитисот може да помине сам од себе?
Акутните вирусни форми поминуваат спонтано за 7–10 дена. Хроничниот риносинузитис не поминува сам од себе и бара третман — конзервативен (интраназални кортикостероиди, плакнење на носот) или хируршки.
Поврзани содржини на порталот
Истражете детални страници, алгоритми и едукативни алатки поврзани со овој поим.