Krizotinib
Krizotinib (emri tregtar Xalkori, prodhuesi Pfizer) është një frenues i vogël molekular oral që bllokon kinazat tirozine ALK (Anaplastic Lymphoma Kinase), MET dhe ROS1. Fillimisht i zhvilluar për trajtimin e karcinomës pulmonare jo me qeliza të vogla ALK+ (NSCLC), është treguar efektiv edhe në trajtimin e tumorit miofibroblastik inflamator ALK+ (IMT) — duke përfshirë IMT të hundës dhe sinuseve paranazale që nuk i përgjigjet kirurgjisë dhe kortikosteroideve.
Çfarë do të thotë ky term?
Krizotinib inhibon kinazën ALK duke u lidhur kompetitivisht me vendin e lidhjes ATP, duke bllokuar kështu fosforilimin dhe aktivizimin e rrugëve sinjalizuese të poshtme (RAS/MAPK, PI3K/AKT, JAK/STAT). Rezultati është inhibimi i proliferimit dhe induktimi i apoptozës së qelizave tumorale ALK+.
Aplikimi në IMT të hundës dhe sinuseve:
- I indikuar për IMT ALK+ që recidivizon ose nuk është i resektabël
- Aplikim oral: 250 mg 2× ditë
- Shkalla e përgjigjes në IMT ALK+: ~66–86% (sipas serive të rasteve)
- Efektet anësore: nauze, bradikardi, hepatotoksicitet, pneumonit, çrregullime vizuale
Kur është i rëndësishëm në praktikë?
Krizotinib është i indikuar në kontekstin ORL/rinologjik për:
- IMT ALK+ të hundës/sinuseve që nuk është plotësisht i resektabël endoskopikisht
- Recidiv i IMT pas kirurgjisë dhe kortikosteroideve
- Zgjerim orbital ose intrakranial i IMT
Shënim: krizotinib nuk është aprovuar nga EMA/FDA specifikishtpër IMT, por përdoret off-label bazuar në evidencën klinike. Vendimin e merr ekipi multidisiplinar (ORL, onkolog, patohistolog).
Cilat janë simptomat ose gjendjet e lidhura?
Krizotinib aplikohet te pacientët me IMT ALK+ që kanë:
- Obstruksion nazal recidivant dhe epistaksë
- Proptosis dhe diplopi (invazion orbital)
- Destruksion progresiv të kockës në CT
Si diagnostikohet ose vlerësohet?
Parakushtet për aplikimin e krizotinibit:
- IMT i konfirmuar patohistologjikisht (biopsi)
- Statusi ALK+ (IHK dhe/ose FISH)
- Tumoret malinje të përjashtuara (karcinoma, limfoma)
- Konsultim multidisiplinar (ORL + onkolog)
Si të dallojmë nga gjendjet e ngjashme?
Frenues ALK — gjeneratat:
- Gjenerata 1: Krizotinib — ALK/MET/ROS1; oral; 250 mg 2×/ditë
- Gjenerata 2: Alektinib, Ceritinib, Brigatinib — më selektiv; penetrim më i mirë i SNQ; për rezistencën ndaj krizotinibit
- Gjenerata 3: Lorlatinib — mbulim më i gjerë i mutacioneve; për rezistencë të shumëfishtë
Përmbajtje të lidhura në portal
Eksploroni faqet e detajuara, algoritmet dhe mjetet edukative të lidhura me këtë term.