Epistaksa

Epistaksis, i njohur edhe si gjakderdhje nga hunda, paraqet humbjen e gjakut nga indi që vesh brendësinë e hundës. Kjo është një nga gjendjet emergjente më të zakonshme në otorinolaringologji dhe mund të variojë nga rrjedhje e lehtë deri në gjakderdhje të rëndë. Gjakderdhja mund të ndodhë nga pjesa e përparme e hundës (epistaksis anterior), e cila është më e zakonshme dhe zakonisht më pak serioze, ose nga pjesa e pasme e hundës (epistaksis posterior), e cila është më e rrallë, por shpesh kërkon ndërhyrje mjekësore për shkak të humbjes më të madhe të gjakut.

Shkaqet e epistaksisë janë të ndryshme dhe mund të jenë lokale ose sistemike. Shkaqet lokale përfshijnë traumën e hundës (p.sh. gërvishtja e hundës, goditja), inflamacionet e mukozës së hundës (rinit, sinuzit), tharjen e mukozës, tumoret e hundës ose sinuseve, si dhe devijimin e septumit nazal. Shkaqet sistemike përfshijnë tensionin e lartë të gjakut (hipertensioni), çrregullimet e koagulimit të gjakut (p.sh. hemofilia, trombocitopenia), përdorimin e antikoagulantëve, sëmundjet e mëlçisë dhe infeksione të caktuara si gripi ose ftohja. Ndonjëherë shkaku mbetet i panjohur.

Edhe pse gjakderdhja nga hunda shpesh është e padëmshme dhe ndalon spontanisht, është e rëndësishme t ë kushtuar vëmendje frekuencës, intensitetit dhe kohëzgjatjes së gjakderdhjes. Epistaksis i përsëritur ose i bollshëm mund të tregojë probleme shëndetësore më serioze, si tensioni i lartë i pakontrolluar i gjakut, çrregullime të koagulimit të gjakut ose prania e tumoreve. Në raste të tilla, vlerësimi dhe trajtimi mjekësor në kohë janë thelbësore për të parandaluar komplikacionet dhe për të adresuar shkakun themelor.

Simptomat dhe shenjat e lidhura që mund të shoqërojnë epistaksis ose të tregojnë shkakun e saj përfshijnë:

• Tharje e mukozës së hundës dhe irritim
• Gërvishtje e shpeshtë e hundës
• Nxirje ose gjakderdhje e mishrave të dhëmbëve (tregon çrregullime të koagulimit)
• Dhimbje koke dhe marramendje (në rast të tensionit të lartë të gjakut)
• Lodhe dhe dobësi (në rast të humbjes së konsiderueshme të gjakut)

Diagnoza e epistaksisë fillon me një anamnezë të detajuar rreth frekuencës, kohëzgjatjes dhe sasisë së gjakderdhjes, si dhe pranisë së simptomave të tjera dhe marrjes së ilaçeve. Pas kësaj, bëhet një ekzaminim fizik i hundës, ku me endoskop ose rinoskop ekzaminohet zgavra e hundës për të identifikuar vendin e gjakderdhjes. Mund të kryhen edhe analiza laboratorike të gjakut, duke përfshirë analizën e plotë të gjakut dhe testet e koagulimit, për të përjashtuar shkaqet sistemike. Në disa raste, nëse dyshohet për tumor ose trup të huaj, mund të jetë e nevojshme një ekzaminim radiologjik (CT ose MRI).