Dëmtimi i hundës nga kokaina (CIMDL)
CIMDL (Cocaine-Induced Midline Destructive Lesion) je progresivna destrukcija nosnog septuma, turbinata i sinusa uzrokovana kroničnom inhalacijom kokaina. Klinička slika može nalikovati GPA i drugim granulomatoznim bolestima, što otežava dijagnozu.
Si e dëmton kokaina hundën?
Kokain uzrokuje oštećenje nosa kroz tri mehanizma:
Vazokonstrikcija
Kokain blokira ponovnu pohranu noradrenalina i uzrokuje snažnu vazokonstrikciju nosne sluznice. Kronična ishemija dovodi do nekroze sluznice, hrskavice i kosti.
Direktna toksičnost
Kokain i njegovi metaboliti (levamizol — čest adulterant) direktno oštećuju endotel krvnih žila i uzrokuju upalu.
Imunološki mehanizmi
Levamizol (adulterant u 70–80% kokaina) uzrokuje ANCA-pozitivnu vaskulitis — što dodatno komplicira diferencijalnu dijagnozu s GPA.
Simptomat dhe stadet
Rani stadij
- Kronična nazalna kongestija
- Epistaksa
- Obilne kruste
- Gubitak njuha
- Suhoća i pečenje u nosu
Srednji stadij
- Perforacija nosnog septuma
- "Zviždanje" pri disanju
- Bol u licu
- Kronični sekret
Uznapredovalo oštećenje
- Destrukcija turbinata
- Destrukcija sinusnih stijenki
- Sedlasta deformacija nosa
- Komunikacija s orbitalnom šupljinom
- Destrukcija nepca
CIMDL vs. GPA vs. EGPA
Dallimi i CIMDL-së nga vaskulitet granulomatoze është thelbësor — terapia është krejtësisht e ndryshme.
| Karakteristikë | CIMDL (kokain) | GPA |
|---|---|---|
| Anamneza | Inhalacija kokaina | Nema |
| ANCA | Može biti pozitivan (levamizol) | c-ANCA (PR3) pozitivan |
| Anti-PR3 | Obično negativan | Pozitivan |
| Biopsija | Nekroza bez granuloma | Granulomatozna vaskulitis |
| Bubrezi | Nisu zahvaćeni | Često zahvaćeni |
| Pluća | Nisu zahvaćena | Često zahvaćena |
| Terapija | Apstinencija + rekonstrukcija | Imunosupresija |
Qasja diagnostike
Detaljna anamneza
Ključno — direktno pitanje o konzumaciji kokaina. Mnogi pacijenti negiraju ili minimiziraju konzumaciju.
Toksikološki testovi
Urin na kokain i metabolite (benzoilekgonin) — potvrđuje konzumaciju, ali negativan nalaz ne isključuje kroničnu upotrebu.
Endoskopija nosa i CT
Opseg destrukcije — perforacija septuma, destrukcija turbinata i sinusnih stijenki.
ANCA i anti-PR3/MPO
Levamizol može uzrokovati lažno pozitivan ANCA — anti-PR3 obično negativan u CIMDL-u.
Biopsija
Nekroza bez granuloma — razlikuje od GPA. Kultura na gljivice (isključiti mikoze).
Terapija i rekonstrukcija
Apstinencija od kokaina
Apsolutni preduvjet za bilo kakvo liječenje. Bez apstinencije, rekonstruktivni zahvati propast će zbog kontinuiranog oštećenja.
Lokalna njega sluznice
Ispiranje nosa fiziološkom otopinom, nazalni emoliensi — sprječava daljnje isušivanje i formiranje krusti.
Rekonstrukcija septuma
Zatvaranje perforacije hrskavičnim ili koštanim graftom — tek nakon ≥ 12 mjeseci dokazane apstinencije.
VišeRekonstrukcija nosa
Korekcija sedlaste deformacije — složeni rekonstruktivni zahvat s hrskavičnim graftovima.
Psihijatrijska podrška
Liječenje ovisnosti — neophodan dio cjelokupnog tretmana.
Keni simptoma të dëmtimit të hundës?
Ekzaminimi endoskopik dhe CT i sinuseve mund të vlerësojnë shtrirjen e dëmtimit dhe të planifikojnë rindërtimin.