Назални полипи

Назалните полипи настануваат од слузницата на етмоидните синуси и носните патишта. Хистолошки се карактеризираат со еозинофилна инфилтрација, едем на стромата и задебелување на базалната мембрана — што ги разликува од тумори и цисти. Тие не се малигни и не постои ризик од малигна трансформација.

Полипите можат да бидат еднострани или билатерални. Едностраните полипи бараат посебно внимание бидејќи можат да бидат антрохоанален полип (бениген, но со специфично потекло) или поретко тумор — во тие случаи е индицирана биопсија.

Назалните полипи се важни бидејќи се една од водечките причини за хронична назална опструкција и губење на мирис. Тие се присутни кај 20–30% од пациентите со хроничен риносинузитис и често се поврзани со астма (30–70% од пациентите со полипи имаат астма) и алергиски ринитис.

AERD (Самтеров тријас) — комбинација на назални полипи, астма и преосетливост на аспирин/НСАИЛ — е особено тешка форма на болеста која бара специфичен терапевтски пристап.

Симптомите на назалните полипи зависат од големината и локализацијата:

• Затнат нос — обично билатерална, прогресивна
• Губење на мирис (аносмија/хипосмија) — најкарактеристичен симптом на CRSwNP
• Постназално цедење и ринореа
• Притисок во лицето
• Нарушување на сонот и рчење

Помалите полипи можат да бидат асимптоматски и да се откријат случајно при ендоскопија или КТ.

Дијагнозата на назалните полипи се поставува со ендоскопија на носот која покажува карактеристични бледосиви, сјајни, меки маси во носните патишта. КТ на синусите го прикажува обемот на полипозните промени и зафатеноста на синусите.

Степенувањето на полипите според ендоскопскиот наод (Лунд-Кенеди скор, Давос скор) е важно за следење на терапевтскиот одговор. Алерголошката обработка и спирометријата се индицираат при сомневање за алергиска компонента и астма.

Назалните полипи треба да се разликуваат од:

• Антрохоанален полип — едностран полип кој потекнува од максиларниот синус, не реагира на кортикостероиди, бара хируршко отстранување
• Инвертен папилом — бениген тумор кој може да имитира полип, но има потенцијал за малигна трансформација; бара биопсија и поопсежна хирургија
• Енцефалоцела — хернијација на мозочното ткиво низ ситовидната плоча; ретка, но важна диференцијална дијагноза кај едностран "полип"
• Малиген тумор — еднострани, тврди, брзорастечки маси со крварење; бара итна биопсија

Специјалистичка ОРЛ проценка треба да се побара кога:

• Постои прогресивно затнување на носот кое не реагира на интраназални кортикостероиди
• Губење на мирис кое трае подолго од 4 недели
• Видливи маси во носната шуплина
• Едностран полип (секогаш бара специјалистичка проценка)
• Повторени егзацербации на хроничен риносинузитис
• Астма која се влошува со симптомите на CRS

Конзервативен третман:

• Интраназални кортикостероиди (ИНС) — ја намалуваат големината на полипите и симптомите; мора да се користат долгорочно
• Краток курс на орални кортикостероиди — за брзо намалување на полипите кај тешки симптоми
• Плакнење на носот со физиолошки раствор

Хируршки третман:

• FESS (функционална ендоскопска хирургија на синуси) — отстранување на полипи и отворање на синуси; индицирана при неуспех на конзервативната терапија
• Операцијата ги подобрува симптомите кај 80–90% од пациентите, но полипите може да рецидивираат

Биолошка терапија (за тежок CRSwNP):

• Дупилумаб — моноклонално антитело кое го блокира IL-4/IL-13 сигналниот пат; ги намалува полипите и го подобрува мирисот
• Индициран кај пациенти со тежок CRSwNP кои не реагираат на стандардна терапија и FESS