Еозинофилен риносинузитис
Еозинофилниот риносинузитис (ECRS) е подтип на хроничен риносинузитис кој се карактеризира со доминантна еозинофилна инфилтрација на синусната слузница. Тесно е поврзан со назалните полипи (CRSwNP), астмата и AERD (аспиринска тријада). Претставува најтешка форма на CRS со висок ризик од рецидив.
Што значи овој поим?
Еозинофилите се бели крвни зрнца кои нормално учествуваат во одбраната од паразити и алергиски реакции. Кај еозинофилниот риносинузитис, еозинофилите се акумулираат во синусната слузница и полипите во абнормално високи концентрации — ослободуваат токсични протеини (MBP, ECP) кои ја оштетуваат слузницата и поттикнуваат понатамошно воспаление.
Еозинофилниот риносинузитис е дел од пошироката категорија на Воспаление од тип 2 — имунолошки одговор кој вклучува IL-4, IL-5 и IL-13 цитокини, IgE антитела и еозинофили. Истиот механизам е во основата на атопичен дерматитис и алергиска астма, што ја објаснува честата коегзистенција на овие болести.
Кога е важен во практиката?
Еозинофилниот риносинузитис е клинички особено важен бидејќи:
- Има послаб одговор на стандардната конзервативна терапија од нееозинофилниот CRS
- Висок ризик од рецидив на полипи по FESS (особено со астма и AERD)
- Идентификувањето на еозинофилниот фенотип го менува терапевтскиот пристап — индикација за биолошка терапија
- Коегзистенцијата со астма бара интегриран пристап (ОРЛ + пулмолог)
Кои се поврзаните симптоми или состојби?
Симптомите се исти како кај CRSwNP, но обично потешки:
- Комплетна аносмија (губење на мирис) — карактеристично
- Тешка билатерална назална опструкција
- Вискозно постназално цедење
- Здружена астма (40–70% од пациентите)
- Интолеранција на аспирин/НСАИЛ (AERD) — 10–20%
Како се дијагностицира или проценува?
Дијагнозата на еозинофилниот фенотип бара хистолошка анализа на ткивото на полипот (еозинофилна инфилтрација >10 еозинофили/HPF) или анализа на назален лаваж. Клинички маркери кои сугерираат еозинофилен фенотип:
- Билатерални назални полипи
- Здружена астма и/или атопија
- Интолеранција на аспирин
- Покачени периферни еозинофили (>300/μL)
- Покачен вкупен IgE
Како да се разликува од слични состојби?
- Еозинофилен CRS (ECRS) — Воспаление од тип 2; назални полипи; здружена астма; добро реагира на кортикостероиди и биолошка терапија
- Нееозинофилен CRS — Воспаление од тип 1/3; поретко полипи; подобар одговор на антибиотици; помал ризик од рецидив
- AERD (аспиринска тријада) — подтип на ECRS со интолеранција на аспирин; најтешка прогноза
Кога да побарате специјалистичка проценка?
Консултација со ОРЛ субспецијалист треба да се побара кога:
- Назалните полипи рецидивираат по операција
- Присутна е здружена астма или интолеранција на аспирин
- Разгледување на биолошка терапија (dupilumab, mepolizumab)
Можности за лекување
Постепен пристап кон третманот на ECRS:
- Интраназални кортикостероиди — основа на терапијата
- Плакнење на носот — механичка елиминација на воспалителни медијатори
- FESS — хируршка санација; висок ризик од рецидив без адјувантна терапија
- Биолошка терапија (dupilumab, mepolizumab) — за тежок ECRS со рецидив; го менува природниот тек на болеста
- AERD: аспиринска десензибилизација — специјализирана терапија
Чести прашања
Која е разликата помеѓу еозинофилниот и нееозинофилниот риносинузитис?
Еозинофилниот риносинузитис се карактеризира со доминантно еозинофилно воспаление (Тип 2), назални полипи, здружена астма и послаб одговор на стандардната терапија. Нееозинофилниот CRS има различен воспалителен профил (неутрофилен), поретко полипи и подобар одговор на антибиотици. Разликувањето е важно бидејќи го одредува терапевтскиот пристап.
Зошто еозинофилниот риносинузитис често се враќа по операција?
Операцијата (FESS) ги отстранува полипите и ја подобрува дренажата, но не го менува основниот имунолошки механизам на воспаление од тип 2. Без адјувантна терапија (кортикостероиди, биолошка терапија), воспалението продолжува да го поттикнува растот на нови полипи. Биолошката терапија (dupilumab) е единствената опција која го модифицира основниот воспалителен механизам и го намалува ризикот од рецидив.
Поврзани содржини на порталот
Истражете детални страници, алгоритми и едукативни алатки поврзани со овој поим.