Баротраума на синусите
Баротраума на синусите (синусна баротраума, аеросинузитис) е болка и оштетување на ткивото на синусите предизвикано од неможноста за изедначување на притисокот помеѓу синусната празнина и околината при промена на амбиенталниот притисок — најчесто при летање, нуркање или планинарење.
Што значи овој поим?
Параназалните синуси се шуплини исполнети со воздух кои комуницираат со носната празнина преку тесни отвори. Кога амбиенталниот притисок се менува (спуштање на авион, нуркање), притисокот во синусите мора да се изедначи со околината преку тие отвори. Ако отворот е затнат (поради синузитис, полипи, едем на слузницата), изедначувањето на притисокот е оневозможено — настанува негативен притисок во синусите што предизвикува болка, едем на слузницата и во тешки случаи крварење.
Најчесто ги зафаќа фронталниот синус (најчувствителен на промени на притисокот) и максиларните синуси. Баротраумата е особено честа кај пилоти, нуркачи и патници во авион кои имаат акутен или хроничен синузитис.
Кога е важен во практиката?
Баротраума на синусите е важна бидејќи:
- Може да предизвика интензивна болка која оневозможува летање или нуркање
- Може да доведе до крварење во синусот и хемосинус
- Повторените баротрауми можат да предизвикаат хроничен синузитис
- Кај нуркачите, тешката баротраума може да предизвика сериозни компликации
Кои се поврзаните симптоми или состојби?
- Интензивна болка во челото, образите или зад очите при спуштање/нуркање
- Чувство на притисок или исполнетост во синусите
- Крварење од носот (епистакса)
- Затнат нос
- Во тешки случаи: хематом во синусот, едем на периорбиталното ткиво
Како се дијагностицира или проценува?
Дијагнозата е клиничка — анамнеза за летање/нуркање + карактеристична болка. КТ на синусите е индициран при сомневање за хемосинус (крв во синусот) или компликации.
Како да се разликува од слични состојби?
- Баротраума наспроти акутен синузитис — акутниот синузитис има инфективна причина (температура, гноен секрет); баротраумата е директно поврзана со промената на притисокот
- Баротраума наспроти мигрена — мигрената не е поврзана со летање/нуркање; нема затнат нос
Кога да побарате специјалистичка проценка?
Медицинска помош треба да се побара при:
- Интензивна болка која не поминува по слетување/излегување од вода
- Крварење од носот
- Нарушувања на видот или слухот
- Повторени епизоди на баротраума
Можности за лекување
Акутно лекување:
- Назални деконгестиви (оксиметазолин) — го намалуваат едемот и го олеснуваат изедначувањето на притисокот
- Аналгетици за болка
- Интраназални кортикостероиди — за намалување на едемот на слузницата
Превенција:
- Не летајте/нуркајте со акутен синузитис или алергиски ринитис во егзацербација
- Применете деконгестив 30–60 минути пред полетување/нуркање
- Валсалва маневар или џвакање гума за џвакање при спуштање на авион
- Третирајте хроничен синузитис или полипи кои предизвикуваат опструкција на отворот
Чести прашања
Може ли да летам со хроничен синузитис?
Хроничниот синузитис сам по себе не е апсолутна контраиндикација за летање, но го зголемува ризикот од баротраума. Се препорачува да се примени назален деконгестив 30–60 минути пред полетување и слетување. Акутниот синузитис со целосна опструкција на отворот е контраиндикација за летање.
Зошто ме боли носот при слетување на авион, а не при полетување?
При слетување притисокот расте — негативниот притисок во синусите што настанува при полетување мора да се изедначи со повисокиот притисок при слетување. Ако отворот на синусот е затнат, изедначувањето е оневозможено и настанува болка. Слетувањето е покритична фаза од полетувањето бидејќи промената на притисокот е побрза.
Поврзани содржини на порталот
Истражете детални страници, алгоритми и едукативни алатки поврзани со овој поим.